English  
 يكم تا هفتم ارديبهشت ماه هفته سلامت گرامي باد/يك عمر سلامت با خود مراقبتي
   


لطفاً به فارسي جستجو كنيد.

گوارش »» بیماری های روده ای

همورئيد (بواسير)
مرکز تحقیقات گوارش و کبد دانشگاه

”مشكلي دردناك“
بواسير (همورئيد)- بالشتك‏هاي وريدي متورم در كانال مقعد اغلب منشا ناراحتي هستند وجود آنها در همه افراد طبيعي است. ولي تورم و خونريزي از آنها مشكل خيلي شايعي است و افراد مختلفي را گرفتار مي‏كند از قبيل آنهايي كه به مدت طولاني مي‏نشينند، زنان حامله و آنهايي كه يبوست دارند و مدت‏هاي طولاني در دستشويي مي‏نشينند و يا فشار آوردن به شكم موقع اسهال و موارد ديگر. بواسير مي‏تواند ايجاد ناراحتي و حتي درد كند اما پزشك شما كمكتان خواهد كرد تا راه خلاصي از آنها را پيدا كنيد.
”بواسير چيست“
5/2 سانتي‏متر انتهايي قولون (روده بزرگ)، كانال مقعدي ناميده مي‏شود. كانال مقعدي با شبكه‏اي از وريدهاي كوچك كه درست زير پوست هستند پوشيده مي‏شود. فعاليت‏هاي معيني، از قبيل زور زدن براي بيرون راندن مدفوع (بخصوص موقع يبوست) يا نشستن طولاني مدت، ممكن است باعث بزرگي اين وريدها بشود. اين وريدهاي بزرگ شده لايه‏هاي متورم بافتي را درست مي‏كند كه ما آنها را بواسير مي‏ناميم. مدفوع سخت ممكن است بواسير را بيشتر تحريك كرده و آنها را از كانال مقعدي بيرون براند.
”انواع بواسير“
دونوع بواسير ممكن است ايجاد شود:
 بواسير خارجي: ديده و احساس مي‏شود (مانند لايه‏هاي نرمي بيرون از مقعد جايي كه روده بزرگ باز مي‏شود) آنها به ندرت باعث درد مي‏شوند مگر اينكه لخته خوني داخل آنها شكل بگيرد. كه در اينصورت مي‏توانند باعث درد ناگهاني و شديد شوند.
 بواسير داخلي: به طور شايع به صورت خوشه‏هايي اطراف ديواره كانال مقعدي واقع مي‏شوند. بواسير ممكن است بعضي اوقات به بيرون گسترش يابد. معمولاً بدون درد است، ولي مي‏تواند خونريزي كند و يا موجب ترشح موكوس (بلغم) شود. مسايل ديگري ممكن است علايمي شبيه به علايم بواسير ايجاد كنند. يك شقاق (ترك‏خوردگي كانال مقعد كه بايد از بواسير افتراق داده شود) ممكن است خودش را در كانال مقعدي ظاهر كند و باعث درد و خونريزي شود.
”علايم بواسير“
اكثراً بواسير بدون خطر مي‏باشد و بجز خونريزي محدود علامتي ندارد. اگر شما بواسير داريد ممكن است متوجه يك يا چند تا از علايم ذيل بشويد:
 خونريزي كه معمولاً همراه با مدفوع و يا پس از دفع بصورت قطره قطره يا خون‏پاشي خواهد بود. (شايعترين علامت).
 درد
 خارش
 سوزش
 ترشح مواد بلغمي و تحريك اطراف مقعد
 لازم به يادآوري است كه هر خونريزي از مقعد را نبايد به حساب بواسير گذاشت بلكه توسط پزشك بايد بررسي‏هاي لازم انجام شود تا علل ديگر نيز رد گردد.
”علل بواسير“
 فشار آوردن به شكم موقع اسهال و مدفوع خشك و سفت از علل شايع همورئيد هستند. خيلي از خانم‏ها در طي حاملگي دچار همورئيد مي‏شوند.
 نشستن يا ايستادن طولاني مي‏تواند يك عامل باشد. علل ديگر شامل بلند كردن اشياء سنگين، ورزش نكردن، ورزش خيلي سنگين، سرفه مزمن، عادتات بيرون‏روي نادرست (از قبيل زورزدن براي دفع مدفوع يا نشستن بر روي دستشويي براي مدت طولاني) است.
”بررسي شما“
 وجود بواسير به تنهايي بيماري تلقي نمي‏شود و عوارض آن نيز خطرناك جدي نمي‏باشد. اين مشكل موضعي است و تأثيري روي ساير اندام‏ها و قسمت‏هاي ديگر بدن ندارد. مسئله مهم شباهت برخي علائم آن مثل خونريزي از مقعد با بيماري‏هاي خيلي جدي مثل پوليپ يا سرطان روده بزرگ است. اغلب بيماران مشاهده كمي خون در مدفوع را بحساب بواسير مي‏گذارند در حالي كه با وجود بواسير ممكن است علت خونريزي و يا پوليپ و يا سرطان روده بزرگ باشد. به همين دليل پس از مشاهده خون در مدفوع براي اولين بار لازم است با پزشك مشورت نمود و درصورت لزوم براي بررسي كامل روده بزرگ كولونوسكوپي انجام داد.
”تاريخچه پزشكي شما و معاينه“
 ممكن است پزشك شما درباره علايم و اينكه از چه موقع آنها را داريد سوال كند. همچنين ممكن است درباره تغذيه شما، عادات بيرون‏روي، فعاليت‏هايتان و هر دارويي كه شما استفاده مي‏كتيد، سوالاتي شود. پزشكتان ممكن است يك معاينه براي ديدن پوست مقعد شما و يك معاينه با انگشت دست جهت لمس بواسير در ناحيه كانال مقعدي انجام دهد. يك معاينه با آنوسكوپ. ممكن است انجام گيرد. در طي اين معاينه يك لوله براي ديدن قسمت پاييني كانال مقعدي گذاشته مي‏شود.
”آزمايشات“
 ممكن است براي رد ساير مسايل آزمايشات اضافي انجام شود، پزشكتان ممكن است مدفوع شما را جهت وجود خون در آن آزمايش كند. همچنين شما ممكن است سيگموئيدوسكوپي يا كولونوسكوپي شويد در طي اين آزمايشات يك لوله نوردار براي معاينه روده بزرگ شما بكار مي‏رود. گاهي اوقات يك باريم‏انماء آزمايش اختصاصي كه گرافي با اشعه ايكس از روده بزرگ شما را تهيه مي‏كند ممكن است انجام شود.
”درمان بواسير“
 در خيلي از موارد، پزشكتان يك طرح درماني كه شما در منزل پيگير آن خواهيد بود پيشنهاد مي‏كند. اهداف اين درمان متوقف نمودن خونريزي و دفع راحت‏تر مدفوع و در مواردي نيز درمان موضعي بخصوص برداشتن بواسير خونريزي دهنده با ليگاتور بصورت سرپايي كه معمولاً بدون درد است. در موارد نادر انجام عمل جراحي ضروري است.
”رهانيدن شما از علايم“
 برخي روش، درماني ساده
 اينجا بعضي چيزها وجود دارد كه شما مي‏توانيد در منزل انجام دهيد.
 وان صندلي‏دار (به مدت چند دقيقه در آب گرم به عرض حداقل 5/7 سانتي‏متر بنشينيد) يا كمپرس آب گرم مي‏تواند سبب خلاصي فوري شما گردد.
 درمان‏هاي غيرنسخه‏اي، از قبيل نوار بهداشتي، شياف و كرم مي‏توانند سبب خلاصي از علايم به طور موقت شوند.
 عادات بيرون‏روي درست، از قبيل نشستن بر روي دستشويي فقط به مدت لازم و پرهيز از زورزدن مي‏تواند كمك به جلوگيري از تحريكي بكند كه خود منجر به ادم و تورم، مي‏شود براي اين منظور توالت فرنگي توصيه مي‏شود.
 نكته خيلي مهم: هر وقت دفع خون در مدفوع داريد حتماً با پزشك خود مشورت كنيد و آن را هميشه به حساب بواسير نگذاريد چون ممكن است علاوه بر بواسير بيماري ديگري چون پوليپ يا تومور علت خونريزي باشد.
”درمان اسهال مزمن و يبوست“
اسهال مزمن مهمترين علت بواسير است كه بايد علت آن دقيقاً مشخص و درمان شود در صورت داشتن اسهال مزمن با پزشك معالج خود مشورت كنيد. براي درمان يبوست در وقت‏هاي منظم روزانه بويژه صبح‏ها جهت دفع بطور عادتي به دستشويي برويد غذاي پرفيبر بخوريد و روزانه 6 تا 8 ليوان آب بنوشيد و با هر وعده غذاي جامد يك قاشق روغن زيتون مصرف كنيد. وقتي ورزش منظم با يك غذاي مناسب تركيب بشود مي‏تواند منجر به پيشگيري از يبوست شود. (يادآور مي‏شود يبوست علت ناشايع بواسير است و بيشتر اسهال باعث بواسير مي‏شود).
”مواد پرفيبر“
 از فيبرهاي غذايي زير همراه غذاي روزمره استفاده كنيد تا كمك به جلوگيري از مسئله بواسير مي‏كنند.
 حبوبات پرفيبر (نخود، لوبيا و باقلا و...)
 سبوس و حبوبات به طور كامل از قبيل برنج قهوه‏اي رنگ
 سبوس و حبوبات به طور كامل از قبيل برنج قهوه‏اي رنگ
 سبزيجات (از قبيل هويج، گل‏كلم، گلابي)
 ميوه‏هاي تازه و لوبياها(بخصوص لوبياهايي نظير عدس، لوبيا قرمز و...)
اگر ضروري باشد پزشكتان ممكن است مواد فيبري ديگري كه بدون نسخه در دسترس است توصيه كند.

 
   

روابط عمومي دانشگاه علوم پزشكي تهران