English  
 به وبسايت روابط عمومي دانشگاه علوم پزشكي تهران خوش آمديد
   


لطفاً به فارسي جستجو كنيد.

بيماري هاي غدد و متابوليسم »» دیابت

ديابت بارداري (Gestational Disbestes)
سارا آرین مهر

در بسياري از زنان در ابتداي دوران بارداري، آزمون‏هاي مربوط به قندخون، طبيعي هستند، اما در انتهاي دوران بارداري به سبب ظرفيت محدود ترشح انسولين، كمبود انسولين و هيپرگليسمي ايجاد شده و تا زمان وضع حمل طول مي‏كشد. اين وضعيت، تحت عنوان ديابت بارداري نام دارد. اگر چه بلافاصله پس از انجام وضع حمل، نتايج آزمون‏ها در اين افراد به حالت طبيعي باز مي‏گردد، اما در تعداد قابل توجهي از آنها در آينده، ديابت ايجاد خواهد شد، به طوري كه هرچه ديابت در دوران بارداري شديدتر باشد، احتمال آن بيمار پس از مدت كوتاهي متاقب زايمان دچار ديابت شود، بيشتر خواهد بود.
عوارض ديابت بارداري
1. عوارض مربوط به مادر: برخي عوارض مادري ديابت بارداري عبارتنداز:
• هيپوگليسمي: كه اغلب در نيمة اول بارداري ايجاد مي‏شود.
• هيپرگليسمي: هيپرگليسمي مادري، بيشتر در نيمه دوم بارداري ايجاد مي‏شود. زن باردار در هفته‏هاي 20 تا 30 داراي بيشترين نياز به انسولين است و  در صورتي كه در انتهاي بارداري، نياز مادر به انسولين كاهش يابد، بايد به فكر نارسايي جفت بود. پس زا زايمان، نياز مادر به انسولين، سريعاً كاهش مي‏يابد. بيشتر مشكلات جنين، از هيپرگليسمي و بالا بودن گلوكز مادر ناشي مي‏شود.
• عفونت‏ها: در دوران بارداري به سبب تأثيرات ناشي از استروژن بر اتساع عروق خوني، افزايش جريان خون كليوي و فيلتراسيون گلومرولي و در نتجه افزايش فيلتراسيون گلوكز صورت مي‏گيرد. بنابراين، تمامي زنان باردار به طور طبيعي داراي گلوكوزوري هستند و زناني كه قندخون بالاتري دارند، قند ادرار نيز بالاتر خواهد بود. از طرفي، شل شدن عضلات دستگاه ادراري در طي دوران بارداري، سبب ريفلاكس ادرار به حالب و اتساع مجاري ادراري شده، شانس عفونت‏هاي ادراري را افزايش مي‏دهد. وجود گلوكز براي تغذيه باكتري‏ها و نيز احتباس ادراري، زنان باردار را در معرض خطر ابتلا به عفونت‏هاي ادراري افزايش مي‏دهد. وجود گلوكز براي تغذيه باكتري‏ها و نيز احتباس اداراي، زنان باردار را در معرض خطر ابتلا به عفونت‏هاي اداري قرار مي‏دهد. به طوري كه شيوع عفونت‏هاي ادراري در زنان باردار مبتلا به ديابت بالاتر است.
• هيپرتانسيون: در 20 درصد از بيماران مبتلا به ديابت، به دليل غيرطبيعي بودن عروق خوني، احتمال ايجاد هيپرتانسيون در انتهاي بارداري وجود دارد.
• پلي‏هيدرآمينوس: افزايش مايع آمينوتيك (بيش از cc 2000) در زنان مبتلا به ديابت بارداري (به ويژه در صورت عدم كنترل قندخون) بسيار شايع است.
2. عوارض جنبي ناشي از ديابت بارداري، عبارتنداز:
• سقط: در صورت عدم كنترل قندخون، به ويژه در سه ماهة اول بارداري، شيوع سقط افزايش مي‏يابد.
• آنومالي‏هاي مادرزادي: احتمال بروز آنومالي‏هاي جنيني در مادران ديابتي، سه برابر بيشتر بوده و شايع‏ترين آنها، آنومالي‏هاي قلبي- عروقي و عصبي هستند. آژنزي‏ساكرال جزء آنومالي هاي بسيار نادر ولي شديد ناشي از ديابت مادر است. بيشترين شانس ايجاد اين آنومالي‏ها، در هفته‏هاي سوم تا ششم بارداري بوده و كنترل مناسب قندخون در اين زمان، مي‏تواند از بروز اين آنومالي‏ها جلوگيري كند.
• از ساير عوارض جنيني ديابت دوران بارداري مي‏توان به مواردي نظير ديسترس تنفسي، هيپوگليسمي نوزاد در چند ساعت اول زندگي، ماكروزومي، تروماهاي زمان تولد، هيپوكلسمي همراه با تتاني و تحريك پذيري نوزاد، هيپربيلي‏روبينمي و زردي نوزاد، افزايش مورتاليته پره‏ناتال و مرگ ناگهاني جنين اشاره كرد.
غربالگري از نظر ديابت در دوران بارداري
غربالگري از نظر ديابت دوران بارداري در موارد زير صورت مي‏گيرد:
• تمامي زنان در انتهاي سه ماهه دوم بارداري (24 تا 26 هفتگي)
• زنان high Risk (زناني كه فرزندان و والدين ديابتي دارند و يا داراي گلوكوزوري بيش از mgr/day 300 هستند)، در اولين ويزيت پره‏ناتال و يا در مواردي كه سابقه عوارض ديابت بارداري در زايمان‏هاي قبلي وجود داشته (از قبيل ماكروزومي و...)
براي انجام غربالگري، 50 گرم گلوكز خوراكي به زنان باردار داده شده و يك ساعت گلوكز خون مورد اندازه‏گيري قرار مي‏گيرد:
• در صورتي كه گلوكز خون زير mgr/dl 140 باشد، طبيعي است.
• در صورتي كه گلوكز خون بين mgr/dl 200-140 باشد، بايد تست Oral Tolerance Glucose Test صورت گيرد. براي انجام اين تست، ابتدا FBS اندازه‏گيري شده و سپس محلولي حاوي 100 گرم گلوكز به بيمار داده مي‏شود. آن‏گاه قندخون بيمار، پس از يك، دو و سه ساعت دوباره اندازه‏گيري مي‏شود. برطبق جدول زير، در صورتي كه تمامي مقادير درحد طبيعي باشند، نياز به بررسي بيشتري نخواهد بود و در صورتي كه يكي از مقادير بالاتر از حد طبيعي باشد، اين آزمون يك ماه بعد مجدداً تكرار مي‏شود و در صورتي كه دو مورد از مقادير، بالاتر از حد طبيعي باشند، بيمار مبتلا به ديابت بارداري است. (براساس معيارهاي كارپنتر-كوستان)
نمونه خون
ناشتا    95
پس از يك ساعت 180
پس از دو ساعت  165
پس از سه ساعت 140
• در صورتي كه گلوكز خون بالاي mgr/dl 200 باشد، بايد FBS را نيز اندازه‏گيري كرد، در صورتي كه FBS بيش از mgr/dl126 باشد، بيمار مبتلا به ديابت است.
درمان ديابت بارداري
• كنترل قندخون: با توجه به عدم توانايي عبور انسولين از جفت، مي‏توان از انسولين براي كنترل قندخون در زنان مبتلا به ديابت بارداري استفاده كرد. انسولين در ابتداي بارداري با ذوز u/kg/day5/0 و در نيمه دوم بارداري با دوز u/kg/day7/0 تجويز مي‏شود. نياز به انسولين، در هفته‏هاي 20 تا 30 بارداري، 2 تا 3 برابر مي‏شود. توجه داشته باشيد كه در بيماران باردار نمي‏توان از داروهاي خوراكي كاهندة قندخون استفاده كرد، زيرا سبب هيپوگليسمي طولاني در نوزاد شده و كنترل مناسبي نيز در دوران بارداري ايجاد نمي‏كنند.
• Monitoring سطح گلوكز: مقادير قندخون درمادر، بهترين شاخص براي تعيين كنترل ديابت بارداري به شمار مي‏رود. قندخون ناشتاي مادر بايد بين 70 تا 80 mgr/dl باشد و پس از صرف يك وعدة غذايي اصلي بايد قندخون mgr/dl50-40 افزايش پيدا كند و يك ساعت پس از صرف غذا، حداكثر به mgr/dl140 برسد. درصورتي كه قندخون بيش از mgr/dl160 باشد، نشان دهندة عدم كنترل قندخون بوده و بيمار بايد به پزشك خود مراجعه كند.
همچنين بايد گلوكز ادرار 24 ساعته را در زن باردار اندازه‏گيري كرد. در حالت طبيعي، حداكثر دفع گلوكز در ادرار 24 ساعته در دوران بارداري روزانهmgr300 است. در كنترل مناسب، مقادير قند ادرار در حد Trace يا 1+ خواهند بود. اما در صورتي كه ميزان قند ادرار در حد 3+ تا 4+ باشد، هيپرگليسمي مطرح است.
گلوكز مايع آمنيوتيك: در اثر هيپرگليسمي مادر، گلوكز مي‏تواند وارد مايع آمنيوني شود، بنابراين ميزان گلوكز مايع آمنيوني نشان دهندة وضعيت گلوكز مادر در هفت روز گذشته است. به طور معمول با پيشرفت بارداري، از گلوكز مايع آمنيوني كاسته شده و در آخرين ماه بارداري به كمتر از mgr/dl20 مي‏رسد.
• Monitoring جنين: بهترين روش ارزيابي جنين، بررسي قندخون مادر است. در موارد پرخطر، بهترين آزمون ارزيابي سلامت جنين انجام CST در هفته 32 بارداري است. از NTS نيز مي‏توان براي ارزيابي جنين استفاده كرد، اما به اندازه CST از حساسيت برخوردار نيست.
• ختم بارداري: معمولاً در مادران ديابتي، وضع حمل در هفته 38 بارداري صورت مي‏گيرد. در مادران ديابتي، بهتر است براي ارزيابي وضعيت تكامل ريه‏هاي جنين به جاي نسبت ليستين به اسفنگوميلين (L/s) از اندازه‏گيري فسفاتيديل گليسيرول مايع آمنيوني استفاده كرد. وجود فسفاتيديل گليسرول بيش از 3 درصد نشانه تكامل ريه‏هاست و مي‏توان در اين زمان وضع حمل را انجام داد. بهترين راه براي ختم زايمان، انجام تحريك زايماني و انجام زايمان واژينال است. در حين زايمان بايد جنين و وضعيت ضربان قلب جنين به دقت مانيتور شود.
• پيش‏گيري از بارداري: در زنان ديابتي براي پيش‏گيري از بارداري مي‏توان از IUD و در صورت تمايل به استفاده از OCP، مي‏توان از تركيبات با دوز كم پروژسترون استفاده نمود.
Ref Google,Medline plus Medscape

 
   

روابط عمومي دانشگاه علوم پزشكي تهران