English  
 به وبسايت روابط عمومي دانشگاه علوم پزشكي تهران خوش آمديد
   


لطفاً به فارسي جستجو كنيد.

بهداشت باروری و تنظیم خانواده »» تنظیم خانواده

قرصهاي پيشگيري از بارداري
مرکز تحقِِيقات بهداشت باروری

چند نكته مهم:
اولين مقاربت نيز مي تواند منجر به حاملگي شود.
دوش گرفتن و شستشو پس از نزديكي نمي تواند از حاملگي جلوگيري كند.
حاملگي حتي با داشتن پرده بكارت ( در دوران عقد) نيز احتمال دارد

قرصهاي خوراكي جلوگيري از حاملگي نوع تركيبي:
اين قرصها داراي هورمونهاي ساختگي زنانه شبيه استروژن و پروژسترون  طبيعي است.  قرص اگر بقاعده خورده شود، در جلوگيري از حاملگي تاثير فراوان خواهد داشت. 9/99 درصد از زوجهايي كه اين شيوه را براي جلوگيري از حاملگي انتخاب كرده و از آن بطور منظم و درست استفاده مي كنند، در طول يك سال، از حاملگي ناخواسته مصون بوده اند.
بهترين و مطمئن ترين روش پيشگيري از حاملگي در ابتداي ازدواج، استفاده از قرصهاي خوراكي جلوگيري از حاملگي است و برخلاف بعضي از شايعات خرافي و نادرست، باعث نازايي نمي شود. بهتر است يك تازه عروس از يك ماه قبل از عروسي مصرف قرص را شروع كند تا شب عروسي آسوده خاطر باشد.
مزايا: قرص كاملا موثروبي خطر است. در قرصهاي جديد مقدار هورمون را كمتر كرده اند. اگر زني علاقمند به داشتن فرزند باشد، بسادگي با قطع قرص قدرت باروري خود را باز مي يابد.

قرص علاوه بر خاصيت جلوگيري از حاملگي چند اثر بهداشتي عمده نيز دارد:
كاهش احتمال ابتلا به سرطان رحم و تخمدان
محافظت در برابر بيماريهاي عفوني و التهابي لگن خاصره و بيماريهاي خوش خيم پستان
محافظت در مقابل كم خوني (فقر آهن) به علت كم شدن حجم خون عادت ماهانه
كاهش ميزان بروز حاملگيهاي خارج از رحم
منظمتر شدن عادت ماهانه و كاهش دردهاي اين دوران ( از جمله سردرد و تحريك پذيري قبل از قاعدگي)
كمك به درمان جوشهاي صورت
بهتر شدن بيماري رماتيسم مفصلي

موارد منع مصرف قرصهاي تركيبي:
بيماري قلبي- عروقي ، بيماري عروقي مغز، بيماري حاد كبد، سرطان پستان و رحم، خونريزي رحمي با علت ناشناخته، شك به وجود بارداري

عوارض جانبي:
وجود هورمون استروژن در قرص سبب افزايش مختصر فشار خون مي شود كه البته خطري عمده به حساب نمي آيد.لذا تجويز قرصها از 35 سالگي به بالا با احتياط باشد. در غير اين موارد، مصرف LD محدوديت سني ندارد و حتي تا 40 سالگي هم مي توان ادامه داد. زناني كه سيگار مي كشند اگر از قرصهاي با هورمون كم استفاده كنند معمولا با خطر بيماريهاي قلبي عروقي مواجه نمي شوند. قرص اثر بعضي از داروها مانند داروي ضد افسردگي و آرام بخشها را زيادتر مي كند.
از جمله عوارض احتمالي قرصهاي تركيبي عبارتست از: لكه بيني و بي نظمي عادت ماهانه، تهوع، سردردهاي خفيف، دردناك شدن پستانها، مختصري افزايش يا كاهش وزن و تغيير خلق و خو. علائمي مانند تهوع، استفراغ و سردرد، دو سه ماه پس از خوردن قرص به تدريج كم مي شود و از ميان مي رود. خوردن قرص بعد از شام و قبل از خواب معمولا به جلوگيري از بروز اين عارضه ها كمك مي كند. بيشتر اين عارضه ها موقت است و در صورتيكه هر يك از اين عوارض بيش از 3 ماه ادامه يابد، توصيه مي شود به پزشك يا مراكز بهداشتي درماني مراجعه شود.مصرف قرص در زن سالم به هيچوجه موجب پيدايش بيماري قند در هنگام مصرف يا پس از قطع قرص نمي شود ولي ممكن است در زنان مبتلا به بيماري قند موجب تشديد بيماري شود. قرصهاي تركيبي حجم شير مادر را كم مي كنند. بنابراين، زنان شيرده در 6 ماهه اول بعد از زايمان نبايد از اين قرصها استفاده كنند.
روش استفاده از قرص:
قرص را بايد هر روز و معمولا در ساعتي معين خورد ( بهتر است قرص پس از شام و قبل از خواب خورده شود). زنان كشورمان معمولا با گذراندن قرص در معرض ديد خود، در كنار مسواك، يا درون جانماز، به نظم در خوردن قرص و تداوم اين كار كمك مي كنند. قرصها نبايد يكماه در ميان يا دو ماه در ميان و يا چند روز در ميان مصرف شوند.
در خوردن قرص اولين روز قاعدگي، روز اول محسوب مي گردد و بر اين اساس در روز پنجم قاعدگي خواه خونريزي تمام شده يا هنوز ادامه داشته باشد، اولين قرص خورده مي شود. پس از 21 روز قرص ها به پايان مي رسد. سپس هفت روز كامل خورده نشودو از روز هشتم خوردن بسته بعدي قرص آغاز گردد.( اينكه در اين 7 روز، چه زماني عادت ماهانه شروع شده باشد و اينكه بعد از 7 روز هنوز خونريزي ادامه داشته باشد يا نه، مهم نيست) مهم آنست كه بين مصرف دو بسته قرص، 7 روز كامل فاصله باشد. اگر بعد از تمام شدن 21 قرص و در طول 7 روز قرص نخوردن، عادت ماهانه برقرار نشود، براي اطمينان از حامله نبودن بايد به پزشك يا مراكز بهداشتي درماني مراجعه كرد.
در موارد زير بايد به پزشك مراجعه شود تا احتمال حاملگي رد گردد:
مصرف نامرتب قرص
ابتلا به اسهال و استفراغ
مصرف بعضي آنتي بيوتيكها مثل آمپي سيلين، تتراسايكلين و داروهاي ضد سل و ضد تشنج
در هفته اول استفاده از "قرص" كه هنوز مقدار هورمون در خون به حد مطلوب نرسيده است براي اطمينان بيشتر، علاوه بر "قرص" بايد از روش ديگري نيز (مثل كاندوم) استفاده كرد.

علائم هشدار دهنده:
اگر در حين مصرف قرصهاي ضد بارداري دچار علائم زير شديد، حتما به پزشك مراجعه كنيد:
سرفه همراه با خلط خوني ، تنگي نفس، احساس فلجي يكطرفه بدن يا دست و پا، تورم يا درد غيرطبيعي در پاها، سردرد شديد يكطرفه، كوري گذرا، درد سينه اي و شكمي، زردي پوست يا چشم.
فراموشي قرصهاي LD-  HD :
به نسبتي كه زن ، خوردن قرص را فراموش كند و برحسب اينكه چه وقت فراموش كرده باشد، احتمال حامله شدن او در ميان خواهد بود.اگر زني يك شب خوردن قرص را فراموش كند به محض اينكه متوجه اين نكته شد بايد قرص را بخورد. اگر تا شب بعد به يادش نيامد، (فراموشي دو شب )شب بعد سه قرص بخورد و براي اطمينان تا تمام شدن قرصهاي آن بسته از روش ديگري (كاندوم) نيز استفاده كند. اگر سه شب پشت سرهم ( يا بيشتر ) خوردن قرص فراموش شده باشد بايد از خوردن بقيه قرصها خودداري گردد و از روش ديگري براي جلوگيري از حاملگي استفاده شود تا قاعدگي آغاز گردد. سپس از روز پنجم قاعدگي خوردن قرصهاي بسته جديد آغاز شود.
مراقبتهاي لازم حين مصرف قرصها:
در خانمهايي كه به طور مرتب قرص مي خورند معاينات باليني(مثل اندازه گيري وزن و فشار خون)، معاينه پستان، معاينه لگن و لمس كبد ابتدا سه ماه پس از شروع قرص و پس از آن هر سال يك بار ضرورت دارد. در آغاز مصرف قرص، پاپ اسمير لازم است . در موارد سن بالاي 35 سال ، سابقه ديابت بارداري و چاقي، آزمايش قند خون و چربيها قبل از تجويز قرص ضروري است.
فراموشي قرصهاي تركيبي چند مرحله اي:
اگر يك قرص فراموش شود و اگر در مدتي كمتر از 12 ساعت از زمان هميشگي مصرف به خاطر آمد، قرص فراموش شده مصرف شود. اگر پس از 12 ساعت بخاطر آمد، نيازي به مصرف آن نيست. بقيه قرصها را همراه كاندوم تا پايان بسته ادامه دهد.

قرصهاي دوران شيردهي ( قرصهاي خوراكي كه فقط پروژستين دارند):
اين قرصها به جاي هر دو هورمون پروژسترون و استروژن، فقط حاوي هورمون شبه پروژسترون هستند. ميزان اثر قرصهايي كه فقط پروژستين دارند اندكي كمتر از قرصهاي خوراكي تركيبي است. اين نوع قرص، اگر بدرستي و بطور مستمر مصرف شود 5/99 درصد و اگر بطور معمول خورده شود تا 95 درصد از حاملگي(طي 6 ماه اول پس از زايمان) جلوگيري مي كند.
زنان شيرده مي توانند از قرصهايي كه فقط پروژستين دارند استفاده كنند زيرا برخلاف قرصهاي تركيبي، بر كميت و كيفيت شير مادر اثر ندارد. در واقع، اگر شيردادن به طور انحصاري و مستمر و حتي در طول شب انجام گيرد، خود بتنهايي قادر است زن را تا مدتي از حاملگي مجدد محافظت كند. در غِير اينصورت استفاده از قرصهاي ميني پيل در طول مدت شيردادن، احتمال حامله شدن مادر را از ميان مي برد.
عوارض قرصهاي دوران شيردهي:
اختلال قاعدگي بصورت لكه بيني، قطع قاعدگي و يا خونريزي طولاني است. معمولا مقدار خونريزي كم است.
نحوه مصرف:
 بسته هاي اين قرص 28 تايي است. هر روز در ساعت معين (بهتر از همه، شبها بعد از شام) يك قرص خورده مي شود. با تمام شدن هر بسته، از شب بعد، بدون فاصله، خوردن قرص هاي بسته بعد آغاز مي گردد. در 6 ماه اول بعد از زايمان، حتي اگر عادت ماهانه برقرار شود، خوردن قرصها ادامه مي يابد. لازم است 6 هفته پس از زايمان اولين قرص مصرف شود ولي اگر زير 6 هفته قاعدگي رخ داد از اولين روز خونريزي، اولين قرص مصرف شده و هر شب ادامه يابد.
شيردادن و جلوگيري از حاملگي:
شير مادر غذاي مطلوب نوزاد است و در عين حال سبب جلوگيري موقت از حاملگي مي شود مشروط بر آنكه 3 مورد زير رعايت شود:
 اول: تغذيه انحصاري كودك فقط با شير مادر تا 4 الي6 ماهگي
دوم : اينكه مادر هنوز قاعده (پريود) نشده باشد
 سوم: از آخرين زايمان بيش از 6 ماه نگذشته باشد
 زنانيكه به كودك خود مايعات يا غذاي كمكي مي دهند بايد حتما به طور همزمان از روش ديگري هم براي جلوگيري از حاملگي استفاه كنند.
مراقبتهاي لازم:
 اگر حين مصرف قرص دچار اسهال و استفراغ شديد، حتما قرص را تكرار كرده و تا دو روز از كاندوم استفاده نماييد.
فراموشي قرصهاي شيردهي:
 اگر مصرف يك قرص براي مدت بيشتر از 3 ساعت بعد از زمان معين فراموش شود، در همان لحظه قرص فراموش شده را بخورد. ولي اگر بيشتر از 3 ساعت فراموشي طول كشيد، قرص فراموش شده را بلافاصله مصرف و تا 2 روز از كاندوم استفاده كند.
موارد منع مصرف:
شك به بارداري ، بيماري شديد كبدي، سرطان پستان، سابقه حاملگي خارج رحمي، خونريزي رحمي با علت ناشناخته.
روش قطع قاعدگي در شيردهيL.A.M) ( : در صورت 3 شرط:
1- تغذيه انحصاري با شير مادر
2- فاصله شير دهي كمتر از 4 ساعت
3- شيردهي در شب
احتمال حاملگي در 6 ماه اول زايمان نادر بوده و در اين مدت نياز به استفاده از روش ضد بارداري هورموني نيست و مي توان فقط از كاندوم استفاده كرد. ولي در صورت وقوع قاعدگي طي اين مدت حتما از روش مطمئن ديگر ضد بارداري مثل IUD، قرص شيردهي، آمپول تزريقي استفاده نماييد.
مركز مشاوره بهداشت باروري هر روز از ساعت 12-9 بجز ايام تعطيل با حضور كارشناسان و پزشكان مجرب خدمات زير را ارايه مي نمايد
مشاوره دوران بلوغ و نوجواني ،
مشاوره قبل ازازدواج ،
مشاوره قبل از بارداري ،
مشاوره مراقبتهايدوران بارداري ، زايمان و پس از زايمان ،
مشاوره تنظيم خانواده ،
مشاوره تغذ يه
مشاوره بيماريها ي مقاربتي ،
مشاوره نازايي ،
مشاوره بهداشت روان زنان ،
مشاوره دوران يائسگي
مشاوره سرطانهاي زنان.

آدرس: انتهاي بلواركشاورز،بيمارستان امام خميني(ره)، روبروي مركز تصويربرداري وليعصر،
مركزتحقيقات بهداشت باروري
تلفن :     66939320

 


 
   

روابط عمومي دانشگاه علوم پزشكي تهران